چهارگوشه بادگیر

اوز یکی از شهرهای جنوبی استان فارس در منطقه لارستان در جنوب ایران است.

شهری کوچک که پیشینه‌ای قوی دارد. شهری با ساخت و ساز های سنتی از آجر و خشت که در اقلیم خود باید در مقابل گرما و رطوبت مقاومت کند. رطوبت این شهر به اندازه‌ی شهرهای ساحلی نیست اما برای اینکه احساس آسایش بوجود بیاید ساختمان‌ها به تنفس کردن و جریان هوا نیازمندند. شهری که با کم آبی دست و پنجه نرم می‌کند و گونه‌های گیاهی آن باید در تابش مستقیم نباشند.

یکی از متولدین این شهر که اکنون ساکن نیوکسل است، تصمیم گرفت، باتوجه به شروع آپارتمان‌سازی در شهر اوز، اولین آپارتمان این شهر را به عنوان الگویی برای آپارتمان‌سازی در این شهر به گونه‌ای بسازد که ارتقای کیفی فضاهای مسکونی و باز آفرینی هویت شهری در دستور کار باشد.

پس از بررسی معماری بومی منطقه، گروه معماری، با دیدن کوچه‌ها، حیاط‌ها و بادگیرها اقدام به طراحی پروژه نمود.

در طراحی پروژه ، تلاش برای ایجاد گفتمان میان الگوی سکونت سنتی و معاصر، به یک آرایش9 بخشی از فضاهای نیمه‌باز خصوصی و نیمه‌خصوصی به عنوان یادآور کوچه، فضاهای نیمه‌باز عمومی و دستگاه ارتباط عمودی به عنوان یک کوچه عمودی و واحدهای مسکونی در همسایگی ختم شد. هسته عمودی ساختمان با جداره‌های متخلخل و امکان انتقال جریان هوا از پارکینگ نیمه‌باز به پشت بام، عملکرد مشابه بادگیر را بازآفرینی می‌کند که خود از عناصر معماری بومی منطقه است.

از طرفی فاصله دهی لبه ساختمان از دو ضلع همسایگی با بافت مسکونی مجاور، منجر به ایجاد معابری با نسبت کم عرض به ارتفاع- به سان معماری کوچه‌های اوز – می‌شد که در نورگیری مطلوب‌تر، سایه‌اندازی و بهبود آسایش حرارتی بسیار موثر بود. همچنین، با تخصیص حیاط‌های معلق در ارتباط با واحدها در طبقات، پوشش گیاهی و نوع مصالح بوم‌آور، تلاش شد که این ساختمان پنج طبقه، در نما نه تنها آسیبی به بافت و منظر شهری وارد نکند، بلکه پیوسته با بافت تاریخی، بازتابی از حافظه جمعی مردم اوز را ارائه کند.

در نهایت، در جلسه‌ای که با شهردار اوز گرفته شد، مجوز افزایش سطح اشغال به این پروژه به میزان 20% از کل مساحت زمین داده شد. با این شرط که متراژ قابل فروش پروژه تغییر نکند و این بیست درصد به حیاط‌های خصوصی، کوچه‌ها و فضاهای تعاملی اختصاص یابد. شهردار اوز در قبال این مجوز از گروه معماری درخواست کرد یک پارک محله‌ای برای شهر اوز طراحی کنند و گروه معماری با آغوش باز این مسئله را پذیرفت.

بدین ترتیب تلاش شد، در کنار اینکه ساختمان شبکه‌ی هماهنگی از واحدهای مسکونی را به خود بگیرد استقلال هر احد به لحاظ عملکردی و همچنین به لحاظ فرمی حفظ شود و از راه‌پله به عنوان یک شفت عمودی برای عبور هوا استفاده شود. یک هواکش شبیه بادگیرهایی که یادآور گذشته هستند و هوای جریان حیاط‍‌های کوچک درون  طبقات را از کوچه‌ و دو دالان کنار پروژه به سمت بالا هدایت می‌کنند.

پروژه سعی دارد تفاوت واحدهای مستقل در شهر‌ها به همراه فضای خصوصی نیمه‌باز و کوچه‌های منتهی به هر واحد مسکونی محترم شمرد و در نهایت این ایده را به انجام پروژه هم بکشاند به گونه‌ای که پروژه باتوجه به ارتفاع خود، تافته‌ی جدا بافته نباشد.